Gry komputerowe i e-sport: nowa przestrzeń kultury, edukacji i życia społecznego 

Współczesne gry komputerowe i e-sport to coś więcej niż rozrywka. To dynamicznie rozwijająca się przestrzeń, w której spotykają się technologia, kultura, edukacja, ludzie, a nawet polityka.

W ramach projektu GAMEHEARTS, finansowanego przez Unię Europejską (HORIZON Europe), badacze z Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu – prof. dr hab. Patrycja Klimas, dr Dawid Kościewicz, dr hab. Joanna Radomska, prof. UEW, dr Gabriela Strzelec, dr Sylwia Wrona, prof. UEW analizują, jak gry mogą inspirować do poznawania historii, wspierać edukację, chronić dziedzictwo kulturowe i kształtować postawy społeczne. Dr Dawid Kościewicz zarysowuje problematykę gier jako narzędzi soft power oraz realizacji polityki kulturowej. 

Gry jako narzędzie soft power i realizacji polityki kulturowej

Współcześnie gry komputerowe stały się narzędziem wpływu kulturowego, społecznego i geopolitycznego. Państwa takie jak Arabia Saudyjska inwestują miliardy dolarów w rozwój sektora gier i e-sportu, traktując je jako obszary budowania wizerunku oraz pozycji międzynarodowej. Flagowe wydarzenia, jak E-sports World Cup czy Olimpijskie Igrzyska E-sportowe, to nie tylko rozgrywki – to platformy narracyjne, które promują nowoczesność, innowacyjność i tożsamość narodową. 

Europa, dysponując bogatym dziedzictwem kulturowym i silnym sektorem kreatywnym, powinna aktywnie projektować własne, zrównoważone ekosystemy funkcjonujące wokół gier komputerowych i e-sportu. Gry mogą być bowiem nośnikiem wartości, historii i lokalnych narracji – jeśli tylko zostaną odpowiednio zaprojektowane i będą odpowiednio wspierane. 

Potrzeba strategii rozwoju względem gier i e-sportu 

Choć instytucje europejskie dostrzegają znaczenie sektora gier (np. rezolucja Parlamentu Europejskiego z 2022 r.), na poziomie europejskim brakuje jednak spójnej i zintegrowanej polityki prorozwojowej wobec gier i e-sportu włączającej powiązaną z grami rozrywkę cyfrową w szeroko rozumiany rozwój kultury i dziedzictwa Europejskiego W tym kontekście, projekt GAMEHEARTS pokazuje m.in., że możliwe jest łączenie kultury, technologii i edukacji w sposób systemowy – poprzez współpracę międzybranżową pomiędzy twórcami gier a innymi branżami kultury i kreatywnymi (np. muzeami, archiwami, animacją, etc.), przy udziale także innych interesariuszy jak uczelnie, NGO, czy decydenci. 

Europa potrzebuje dziś strategicznego podejścia do gier – podobnego do tego, jakie stosuje wobec sztucznej inteligencji czy infrastruktury cyfrowej. Gry i e-sport zasługują na miejsce w polityce cyfrowej, medialnej i edukacyjnej, ale także kulturowej. GAMEHEARTS dostarcza rekomendacji i sugestii prorozwojowych, które mogą przyczynić się do przyśpieszonego rozwoju europejskiego ekosystemu funkcjonującego wokół gier komputerowych i wideo. 

E-sport jako przestrzeń zaangażowania społecznego 

E-sport to nowa arena kultury cyfrowej, która przyciąga miliony młodych ludzi – często poza zasięgiem tradycyjnych mediów i instytucji. To przestrzeń, w której można budować wspólnotę, promować wartości obywatelskie i prowadzić edukację społeczną. 

Jeśli instytucje publiczne zdecydują się „wejść do gry”, e-sport może stać się kanałem dialogu z młodym pokoleniem, przestrzenią innowacji (także społecznej) i narzędziem wzmacniania odporności kulturowej. GAMEHEARTS dowodzi, że ekosystemy można, a w niektórych przypadkach nawet trzeba, projektować świadomie, długookresowo i z jasno wyspecyfikowanym celem. 

Przykłady gier, które łączą rozrywkę z dziedzictwem i wartościami

Jak do tej pory, w ramach badań GAMEHEARTS analizowano nie tylko zjawiska systemowe, ale też konkretne tytuły, które pokazują, jak gry mogą wspierać edukację i ochronę dziedzictwa kulturowego – nawet jeśli nie są tworzone jako „serious games”, a jako typowe gry służące rozrywce. 

Assassin’s Creed – transmedia i ochrona dziedzictwa 

Seria Assassin’s Creed to przykład rozbudowanego transmedialnego storytellingu, który łączy atrakcyjną narrację z rekonstrukcją architektury epok, postaci historycznych i wydarzeń. Tryb Discovery Tour pozwala na eksplorację świata gry bez przemocy, a zaangażowanie Ubisoftu w odbudowę katedry Notre Dame po pożarze pokazuje, że gry mogą realnie wspierać ochronę dziedzictwa. 

Kingdom Come: Deliverance – realizm i crowdfunding 

Osadzona w średniowiecznych Czechach gra KCD zachwyca realizmem i dbałością o szczegóły. Jej sukces – także dzięki kampanii crowdfundingowej – pokazuje, że odbiorcy są gotowi wspierać projekty stawiające na autentyczność. Udana kontynuacja KCD II potwierdza potencjał gier opartych na historii i kulturze regionalnej. 

This War of Mine – edukacja i wartości humanitarne 

Polska gra This War of Mine (11 bit studios), inspirowana między innymi oblężeniem Sarajewa, skupia się na losach cywilów w czasie wojny. Znalazła się na liście lektur szkolnych w Polsce, a jej przesłanie humanitarne zostało docenione przez Amnesty International. Wydawca udostępnia grę w celach edukacyjnych bezpłatnie, promując wartości ponad komercję. 

Szerzej o wynikach z analizy porównawczej studiów przypadku można przeczytać w raporcie z badań zza biurka: D3.1 State-of-the-Art Report 1 

Dowiedz się więcej o publikacjach GAMEHEARTS: e-sports i games&heritage 

Autor tekstu: Prof. dr hab. Patrycja Klimas, dr Dawid Kościewicz