How to institutionally support the cultural and creative sectors beyond 2028? 

prof. dr hab. Patrycja Klimas, w gronie ekspertek przy Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego 

Forum o przyszłości finansowania kultury w UE 

Jak będzie wyglądało wsparcie dla kultury i sektorów kreatywnych w Unii Europejskiej po 2028 roku – i jak zapisać je w nowym budżecie UE? Nad tym pytaniem pochylono się w grudniu 2025 roku w Międzynarodowym Centrum Kultury w Krakowie podczas forum eksperckiego “International expert forum ‘Culture and Creative Sectors’ Future in the Multiannual Financial Framework 2028–2034”, zorganizowanego przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. 

W gronie osób zaproszonych do moderowania międzynarodowej dyskusji nad rekomendacjami strategicznymi znalazła się prof. dr hab. Patrycja Klimas, z Katedry Zaawansowanych Badań w Zarządzaniu. Pani profesor moderowała 12-osobowy panel pt. „Wsparcie sektorów kreatywnych – jak robić to skutecznie i efektywnie”. 

Kultura jako infrastruktura krytyczna 

Obrady otworzyła ministra kultury Marta Cienkowska, podkreślając, że kultura i dziedzictwo są fundamentem wspólnoty wartości w Unii Europejskiej, a ich rola sięga daleko poza wymiar finansowy. 

Za pośrednictwem przekazu wideo do uczestników forum zwrócili się także Glenn Micallef, komisarz UE ds. sprawiedliwości międzypokoleniowej, młodzieży, kultury i sportu, oraz Nela Riehl, przewodnicząca Komisji Kultury i Edukacji w Parlamencie Europejskim. Rekomendacje wypracowane w Krakowie mają posłużyć w pracach nad nowymi Wieloletnimi Ramami Finansowymi 2028–2034 oraz budżetem UE w obszarze kultury, w tym w definiowaniu priorytetów dla sektorów kreatywnych. 

Skuteczne instrumenty wsparcia dla sektorów kreatywnych 

Panel moderowany przez prof. dr hab. Patrycję Klimas, miał wyraźnie międzynarodowy i zróżnicowany sektorowo charakter – jego uczestnikami byli bowiem przedstawiciele takich branż jak moda, gry komputerowe i wideo, film, muzyka, dziedzictwo kulturowe, ale w panelu udział wzięli także przedstawiciele instytucji publicznych Dyskusja koncentrowała się na tym, które instrumenty wsparcia realnie pomagają podmiotom z sektorów kreatywnych – od małych organizacji i młodych inicjatyw po duże instytucje – oraz które rozwiązania, także oparte na współpracy międzybranżowej, powinny zostać szczególnie uwzględnione w nowej perspektywie finansowej mającej przełożenie na różnego rodzaju programy i polityki wsparcia np, Compass for Europe, AgoraEU, Horizon Europe, a nawet Erasmus +. 

Rozmawiano o tym, jak łączyć dotacje, programy partnerskie i ramy regulacyjne w spójne ekosystemy wsparcia, zamiast projektować je w osobnych silosach. Oczywiścienie zabrakło także dyskusji nad wykorzystaniem potencjału sztucznej intelignecji na rzecz rozowju kultury oraz ochrony dziedzictw europejskiego. 

Ekspercka rola ekspertki UEW  

Zaproszenie prof. dr hab. Patrycji Klimas do roli moderatorki panelu było związane z jej dorobkiem naukowym w obszarze współpracy międzyorganizacyjnej, a także rozwoju ekosystemów innowacji w sektorach kreatywnych. Na Uniwersytecie Ekonomicznym we Wrocławiu kieruje Ona zespołem zaangażowanym w międzynarodowy projekt GAMEHEARTS (Games, Heritage, Arts & Sport: the economic, social, and cultural value of the European videogame ecosystem), finansowany z programu Horyzont Europa (Grant Agreement No. 101132543). 

Projekt GAMEHEARTS bada europejski ekosystem gier wideo oraz jego powiązania z instytucjami kultury, sportu i sztuki. Analizuje, jak lepiej wykorzystywać ten potencjał w wymiarze gospodarczym, społecznym i kulturowym – także w kontekście projektowania instrumentów wsparcia dla sektorów kreatywnych w politykach unijnych i krajowych (gamehearts.eu). 

Pięć bloków tematycznych forum 

Panel „Wsparcie sektorów kreatywnych – jak robić to skutecznie i efektywnie” był jednym z pięciu bloków tematycznych forum. Pozostałe dyskusje dotyczyły: 
– sytuacji artystów i artystek oraz ich potrzeb (moderacja: prof. Dorota Ilczuk – SWPS), 
– wyzwań związanych z dziedzictwem kulturowym w czasach kryzysu (dr Katarzyna Góralczyk, UPJPII), 
– roli rzetelnych, profesjonalnych mediów w środowisku cyfrowym (Karol Zgódka, MKiDN), 
– znaczenia kultury dla spójności społecznej (prof. Paweł Kubicki, UJ). 

W trakcie debat omawiano również priorytety polskiej prezydencji w Radzie UE w obszarze kultury: wsparcie dla młodych osób wchodzących do zawodu artystycznego, aktualizację prawa dla sektora audiowizualnego, ochronę dziedzictwa kulturowego oraz kluczowe dokumenty Komisji Europejskiej, w tym „Kompas kultury dla Europy”, program AgoraUE oraz przyszłą politykę spójności. 

Nauka w centrum projektowania polityk publicznych 

Udział ekspertów akademickich – w tym prof. Klimas – w pracach forum przy Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego jest przykładem włączania wyników badań naukowych do głównego nurtu europejskiej debaty o politykach publicznych. 

Rekomendacje wypracowane w Krakowie mają stać się podstawą konkretnych programów i instrumentów wsparcia w przyszłym budżecie UE. Odczują je w kolejnych latach twórcy i twórczynie, instytucje kultury oraz przedsiębiorstwa sektora kreatywnego – zarówno w Polsce, jak i w innych państwach członkowskich. 

Autor tekstu: Justyna Morawska-Płoskonka