Wrocławski mikrohub na Forum Ekonomicznym. Dr hab. Natalia Szozda, prof. UEW o tym, kiedy miasto naprawdę staje się smart

Gdy w Karpaczu spotykają się liderzy polityki, biznesu, samorządów i nauki, rozmowa o przyszłości miast szybko przechodzi od haseł do konkretnych rozwiązań. Podczas XXXV Forum Ekonomicznego jednym z takich przykładów był Wrocław, miasto, w którym przesyłka może zakończyć podróż samochodem, a ostatni odcinek pokonać na rowerze cargo. 

O tym, co taki model może zmienić w centrum miasta i jak odróżnić ciekawą innowację od rozwiązania, które rzeczywiście przynosi efekty, mówiła dr hab. Natalia Szozda, prof. UEW. Prodziekan Wydziału Zarządzania i kierownik Katedry Logistyki Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu uczestniczyła w panelu „Unikalne wdrożenia Smart City. Miasta, które zrobiły to inaczej” podczas XXXV Forum Ekonomicznego w Karpaczu. 

Forum Ekonomiczne należy do najważniejszych spotkań poświęconych gospodarce, polityce publicznej i rozwojowi Europy Środkowej. Tegoroczna edycja zgromadziła ponad 6,5 tys. uczestników z 55 krajów. Wśród ponad 500 wydarzeń znalazły się debaty o bezpieczeństwie, technologii, transformacji gospodarczej, współpracy nauki z biznesem oraz wyzwaniach, przed którymi stoją miasta. 

W tym gronie prof. Szozda wniosła do dyskusji perspektywę badaczki, która od lat analizuje cyfrową transformację łańcuchów dostaw. 

„Smart City zaczyna się od realnych potrzeb mieszkańców, a nie od katalogu technologii. Logistykę w mieście widać najczęściej wtedy, gdy coś nie działa: gdy auto dostawcze stoi na chodniku albo blokuje wąską ulicę. Dlatego pytamy przede wszystkim o problem, który chcemy rozwiązać, i dopiero potem szukamy narzędzia”

— podkreśla dr hab. Natalia Szozda, prof. UEW.

Właśnie tu zaczyna się najciekawsza część rozmowy o inteligentnych miastach. Smart City nie oznacza miasta wyposażonego w nową technologię. Oznacza miasto, które potrafi sprawdzić, czy nowe rozwiązanie odpowiada na realny problem, komu przynosi korzyści i jaki ma wpływ na funkcjonowanie miasta oraz życie jego mieszkańców. 

Przykładem takiego podejścia jest wrocławski case, o którym mówiono podczas debaty. Pod Narodowym Forum Muzyki działa mikrohub – punkt przeładunkowy, w którym przesyłki trafiają z samochodów na rowery cargo. Dzięki temu ostatni etap dostawy przez ścisłe centrum może się odbywać bez kolejnego auta dostawczego. 

Paczka zmienia środek transportu 

Mikrohub pod NFM oficjalnie otwarto 25 czerwca 2025 r. To punkt dla tzw. ostatniej mili, czyli ostatniego, często najtrudniejszego etapu dostaw. Z rozwiązania korzystają firmy kurierskie oraz dystrybutorzy żywności. Miasto określa ten punkt jako pierwszy w Polsce mikrohub współdzielony przez wielu operatorów. Przedsięwzięcie rozwijają Miasto Wrocław, UEW i partnerzy biznesowi, a partnerstwo zainicjowała i koordynuje dr hab. inż. Maja Kiba-Janiak, prof. UEW. 

Mechanizm jest prosty: samochód dostawczy przywozi przesyłki do punktu przeładunkowego, a potem rowery cargo rozwożą je do odbiorców w centrum. W praktyce takie rozwiązanie ma odpowiadać na rosnącą liczbę dostaw dla handlu internetowego, gastronomii, usług i mieszkańców. 

Działanie samego mikrohubu trzeba jednak ostrożnie oddzielić od oceny jego wpływu na miasto. Po uruchomieniu punktu prof. Maja Kiba-Janiak podała przykład jednego operatora: w określonym oknie dostaw liczba jego samochodów wjeżdżających do ścisłego centrum spadła z sześciu do trzech. Czwarty, większy pojazd obsługiwał mikrohub, a dalej przesyłki rozwożono rowerami cargo. Pokazuje to, że dostawy można zorganizować inaczej.

Ekspertka od logistyki przyszłości

Dr hab. Natalia Szozda, prof. UEW bada, jak transformacja cyfrowa zmienia łańcuchy dostaw oraz decyzje przedsiębiorstw i konsumentów. W 2025 r. otrzymała Nagrodę Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego za znaczące osiągnięcia w działalności naukowej. 

W artykule opublikowanym w czasopiśmie „LogForum” analizowała wpływ rozwiązań Przemysłu 4.0 na funkcjonowanie łańcuchów dostaw. W nagrodzonej przez Komitet Nauk Organizacji i Zarządzania PAN monografii „Zarządzanie produktem w łańcuchu dostaw w dobie transformacji cyfrowej” opisała wyzwania związane z transformacją cyfrową procesów gospodarczych. Jej badania nad handlem wielokanałowym pokazują z kolei, jak technologie zmieniają doświadczenia klientów, którzy korzystają jednocześnie z kanałów online i offline. 

Przywołane publikacje nie dotyczą bezpośrednio wrocławskiego mikrohubu. Pomagają jednak zrozumieć, dlaczego logistyka miejska przestaje być wyłącznie zapleczem handlu i transportu. Coraz częściej staje się elementem polityki miejskiej, jakości życia mieszkańców i konkurencyjności gospodarczej miasta. 

Prof. Szozda pracuje również w zespole UEW realizującym projekt NEXTLOGIC, poświęcony logistyce miejskiej i realizowany w ramach programu Horyzont Europa. Wrocław jest jednym z ośmiu miast pilotażowych. Jednym z zadań zespołu jest zaprojektowanie, uruchomienie i ocena drugiego mikrohubu we Wrocławiu, tym razem mobilnego. Planowanie i ocenę rozwiązań ułatwi cyfrowy bliźniak, czyli oparty na danych model miasta. Pozwoli on porównać różne warianty organizacji dostaw – także pod kątem emisji – zanim zostaną przetestowane na ulicach. Celem jest logistyka, która sprawnie obsługuje miasto, a jednocześnie ogranicza emisje i zanieczyszczenie powietrza. Mieszkańcy mają zyskać czystsze powietrze i więcej wygodnej przestrzeni wspólnej. 

Co decyduje o powodzeniu miejskiej innowacji 

Działający już we Wrocławiu mikrohub pod NFM pokazuje, że zmiana w miejskiej logistyce nie polega tylko na zastąpieniu samochodu rowerem cargo. To próba innego zorganizowania dostaw na ostatnim etapie ich drogi, tak aby ograniczyć liczbę pojazdów obsługujących ścisłe centrum i nie utrudniać przy tym pracy firm ani codziennego życia mieszkańców. 

Dlatego w dyskusji w Karpaczu pytania o lokalne potrzeby, dane i możliwość oceny rezultatów były równie ważne jak sama technologia. 

Dla prof. Natalii Szozdy to właśnie ocena rezultatów jest kluczowa: rozwiązanie można uznać za inteligentne nie dlatego, że korzysta z nowych narzędzi, ale dlatego, że jego skutki da się rzetelnie ocenić w warunkach konkretnego miasta. Jej udział w Forum Ekonomicznym pokazał, że wrocławski case jest ważnym głosem w szerszej rozmowie o tym, jak łączyć logistykę, badania i praktykę samorządową. 

„Technologia sama nie tworzy inteligentnych miast. Rower cargo czy cyfrowy bliźniak to tylko narzędzia. O tym, czy rozwiązanie jest naprawdę inteligentne, decyduje to, czy potrafimy zmierzyć jego skutki: czy na ulicach jest mniej aut dostawczych, czy mieszkańcy odczuwają różnicę, czy model jest korzystny dla firm i czy wpływa na zmniejszenie zanieczyszczenia powietrza. Tego nie da się ocenić bez współpracy miasta, biznesu i nauki”

— podsumowuje prof. Natalia Szozda.

Autor tekstu: Justyna Morawska-Płoskonka