Dlaczego jedne regiony Europy rozwijają się szybciej od innych? Dr hab. Paweł Dobrzański, prof. UEW, laureatem Nagrody PTE

Czy europejskie fundusze rzeczywiście pomagają słabiej rozwiniętym regionom doganiać gospodarczych liderów? Dlaczego mimo wieloletnich inwestycji różnice w produktywności między regionami Unii Europejskiej nadal się utrzymują? Na te pytania odpowiada w swoich badaniach dr hab. Paweł Dobrzański, prof. UEW, z Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, laureat Nagrody Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego im. prof. Edwarda Lipińskiego w 2026 roku.

Nagrodę przyznano za monografię Lagging Regions in the European Union: Structural, Productivity and Efficiency Aspects, opublikowaną przez międzynarodowe wydawnictwo naukowe Routledge. Wyróżnienie przyznawane jest corocznie za książki wnoszące nowe wartości do dorobku teorii ekonomii.

Dlaczego część Europy pozostaje w tyle?

Integracja europejska i globalizacja sprzyjają rozwojowi gospodarczemu, ale korzyści z tych procesów nie rozkładają się równomiernie. Niektóre regiony przyciągają inwestycje, rozwijają innowacyjne przedsiębiorstwa i zwiększają produktywność, podczas gdy inne mają trudności ze zmniejszaniem dystansu do gospodarczych liderów.

To właśnie regiony opóźnione w rozwoju, określane w literaturze anglojęzycznej jako left-behind regions, znalazły się w centrum zainteresowania prof. Pawła Dobrzańskiego.

W swojej monografii badacz analizuje regionalne nierówności gospodarcze w Unii Europejskiej, ich uwarunkowania strukturalne oraz zmiany produktywności pracy. Szczególną uwagę poświęca skuteczności polityki spójności UE, której jednym z podstawowych celów jest ograniczanie dysproporcji rozwojowych.

Czy fundusze europejskie przekładają się na wzrost produktywności? 

Jednym z kluczowych zagadnień podjętych w książce jest ocena efektywności wykorzystania środków unijnych w regionach słabiej rozwiniętych.

Autor wykorzystuje metody ilościowe, w tym analizę shift-share, pozwalającą badać znaczenie zmian struktury gospodarki dla produktywności pracy, oraz metodę DEA (Data Envelopment Analysis) do oceny względnej efektywności wykorzystania zasobów.

Takie podejście pozwala wyjść poza samo porównywanie wysokości nakładów finansowych i skoncentrować uwagę na uzyskiwanych efektach gospodarczych.

Badania dotyczą zatem problemu istotnego zarówno dla ekonomistów, jak i decydentów publicznych: w jaki sposób projektować instrumenty wsparcia, aby skuteczniej wzmacniały potencjał rozwojowy regionów?

Wiedza naukowa dla lepszej polityki regionalnej

Znaczenie podjętej problematyki wykracza poza debatę akademicką. W warunkach ograniczonych środków publicznych oraz utrzymujących się nierówności terytorialnych coraz ważniejsza staje się ocena nie tylko tego, ile inwestujemy w rozwój regionów, ale również jakie rezultaty przynoszą te inwestycje.

Monografia prof. Pawła Dobrzańskiego dostarcza podstaw analitycznych do dyskusji o efektywności europejskiej polityki spójności i możliwościach skuteczniejszego wspierania regionów pozostających w tyle.

Przyznana nagroda stanowi potwierdzenie wartości naukowej badań prowadzonych na Uniwersytecie Ekonomicznym we Wrocławiu i ich znaczenia dla współczesnej debaty o rozwoju gospodarczym Europy.

Autor tekstu: Justyna Morawska-Płoskonka