Doktoraty UEW w cyfrowym świecie. Wiedza, która wraca do obiegu

Doktoraty UEW w cyfrowym świecie: digitalizacja i upowszechnienie

Rozprawy doktorskie są jednym z najbardziej wartościowych elementów dorobku naukowego uczelni. Często zawierają unikatowe dane, analizy lokalnych i regionalnych procesów gospodarczych, opisy przemian społecznych oraz badania prowadzone w oparciu o źródła, które dziś są trudno dostępne lub rozproszone. Jeżeli jednak istnieją wyłącznie w wersji papierowej, ich wpływ jest ograniczony: nie są widoczne w wyszukiwarkach, trudno je odnaleźć, zacytować i wykorzystać w nowych badaniach.

Projekt “Doktoraty UEW w cyfrowym świecie: digitalizacja i upowszechnienie“ odpowiada właśnie na tę lukę. Digitalizacja nie jest tu wyłącznie działaniem technicznym. To sposób na ochronę dziedzictwa naukowego UEW, zwiększenie przejrzystości dorobku uczelni oraz zapewnienie, że wyniki badań powstałych na Uniwersytecie mogą pracować dalej — w nauce, edukacji, gospodarce, polityce publicznej i debacie społecznej.

Wpływ społeczny projektu

Digitalizacja doktoratów UEW ma znaczenie znacznie szersze niż samo przeniesienie papierowych dokumentów do formatu cyfrowego. To projekt z obszaru społecznej odpowiedzialności nauki, ponieważ zwiększa dostęp do wiedzy wytworzonej na publicznej uczelni i pozwala na ponowne wykorzystanie wyników badań, które do tej pory były trudno dostępne lub niewidoczne w wyszukiwarkach internetowych.

„Z perspektywy społecznej odpowiedzialności nauki projekt poszerza krąg odbiorców poza środowisko akademickie, zapewniając wygodny i legalny dostęp do zasobu: administracji publicznej, mediom, sektorowi MŚP oraz obywatelom. W ten sposób UEW wzmacnia swoją rolę instytucji zaufania publicznego: transparentnie udostępnia wyniki pracy naukowej, wspiera oparte na dowodach decyzje w gospodarce i polityce publicznej, a jednocześnie buduje kapitał społeczny wokół nauki, edukacji i dziedzictwa regionu.”

— mgr Agnieszka Dramińska, Pełnomocnik ds. Otwartego Dostępu, Biblioteka Główna UEW

Wiele rozpraw doktorskich UEW dotyczy zagadnień nadal ważnych społecznie i gospodarczo: rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw, polityki społecznej, samorządności, ekologii, zachowań konsumenckich, zarządzania zasobami ludzkimi, integracji europejskiej czy rozwoju regionalnego. Udostępnienie informacji o tych pracach przywraca je do obiegu wiedzy i zwiększa szansę, że zostaną ponownie wykorzystane w badaniach, edukacji, debacie publicznej i praktyce społeczno-gospodarczej.

Dzięki digitalizacji i opisaniu zasobu w repozytoriach zyskają do niego dostęp nie tylko badacze i studenci, ale również samorządowcy, dziennikarze, przedsiębiorcy, nauczyciele, organizacje społeczne i obywatele zainteresowani gospodarką, regionem, zarządzaniem, finansami, rynkiem pracy czy historią polskiej transformacji.

Otwarty dostęp, widoczność i wiarygodne źródła wiedzy

Jednym z najważniejszych efektów projektu będzie wprowadzenie rozpraw doktorskich UEW do cyfrowego obiegu informacji naukowej co wzmocni politykę otwartego dostępu UEW. Pełne teksty rozpraw będą udostępniane w Internecie wyłącznie za zgodą autorów, natomiast opisy bibliograficzne zostaną przygotowane zgodnie ze standardami metadanych stosowanymi w bibliotekach cyfrowych i repozytoriach, w tym ze schematem Dublin Core. Dzięki temu zasób będzie lepiej indeksowany i łatwiejszy do odnalezienia w systemach takich jak Dolnośląska Biblioteka Cyfrowa, Federacja Bibliotek Cyfrowych, Europeana, Google Scholar oraz Baza Wiedzy WIR.

Dla naukowców oznacza to większą widoczność dorobku. Dla studentów i doktorantów — dostęp do źródeł pokazujących rozwój badań ekonomicznych i społecznych na przestrzeni dekad. Dla administracji publicznej, mediów, organizacji społecznych i przedsiębiorców — możliwość dotarcia do specjalistycznych analiz, które mogą wspierać decyzje oparte na wiedzy i dowodach.

Ochrona dziedzictwa naukowego

Projekt pomaga także przeciwdziałać zanikaniu wartościowych zasobów naukowych. Papierowe, często pojedyncze egzemplarze rozpraw, szczególnie starsze i intensywnie użytkowane, są narażone na naturalne zużycie. Wersje cyfrowe, przechowywane w uporządkowanej strukturze na serwerach uczelni i w repozytoriach, zwiększają bezpieczeństwo zasobu i zapewniają jego trwałość dla przyszłych pokoleń badaczy.

Dostępność cyfrowa jako element odpowiedzialności społecznej

Projekt zakłada przygotowanie plików w standardzie PDF/UA, czyli w formacie wspierającym dostępność cyfrową. Oznacza to m.in. dodanie warstwy OCR, metadanych, zakładek, opisów alternatywnych, poprawnej struktury dokumentu i kolejności czytania. Zgodność plików będzie sprawdzana z wykorzystaniem narzędzi do kontroli dostępności, w tym PAC 2024 i Adobe Acrobat Pro.

To ważne, ponieważ otwarta nauka nie powinna oznaczać wyłącznie publikacji pliku w Internecie. Dostęp do wiedzy musi być możliwie równy, wygodny i zgodny z potrzebami różnych grup odbiorców, w tym osób korzystających z czytników ekranowych i technologii wspomagających. W tym sensie projekt łączy ochronę dziedzictwa naukowego UEW z praktyczną realizacją idei dostępnej, odpowiedzialnej i inkluzywnej nauki.

Co zostanie zrobione w projekcie?

Projekt obejmuje 252 rozprawy doktorskie UEW, które dotychczas wymagały zabezpieczenia cyfrowego. Każda z nich zostanie zeskanowana i zarchiwizowana w postaci cyfrowej. Łącznie powstanie 67 415 skanów wykonanych w jakości 300 dpi, w formacie TIFF.

Spośród 252 rozpraw:

119 rozpraw zostanie poddanych pełnemu opracowaniu: skanowaniu, obróbce graficznej, przygotowaniu plików PDF/UA, korekcie dostępności oraz rejestracji metadanych w Dolnośląskiej Bibliotece Cyfrowej i Bazie Wiedzy WIR. Jeśli autorzy wyrażą zgodę, pełne teksty tych prac zostaną udostępnione online na licencjach Creative Commons.

133 rozprawy zostaną zeskanowane, odpowiednio nazwane, uporządkowane i zabezpieczone na serwerze uczelnianym. Ich dalsze opracowanie będzie kontynuowane sukcesywnie w ramach kolejnych działań Biblioteki UEW lub przyszłych projektów.

Tak zaplanowany proces pozwala jednocześnie chronić fizyczny zbiór, zabezpieczyć wersje cyfrowe i stopniowo zwiększać dostępność rozpraw dla odbiorców zewnętrznych.

“Projekt łączy ochronę dziedzictwa akademickiego z upowszechnieniem wiedzy, spełnia wymogi dostępności i prawa, jest przygotowany organizacyjnie oraz posiada silne uzasadnienie wpływu naukowego i społecznego – potwierdzone zgodnymi opiniami Ekspertów. Zapewnia mierzalne rezultaty, racjonalne wykorzystanie środków publicznych i trwały efekt w postaci zabezpieczonego, widocznego i dostępnego cyfrowo zasobu o znaczeniu znacznie szerszym niż tylko lokalny.”

— mgr Agnieszka Dramińska, Pełnomocnik ds. Otwartego Dostępu, Biblioteka Główna UEW

Co zostanie po projekcie?

Po zakończeniu projektu pozostanie trwały, uporządkowany i zabezpieczony cyfrowo zasób rozpraw doktorskich UEW. Najważniejsze efekty to:

• 252 zeskanowane rozprawy doktorskie,
• 67 415 wykonanych skanów,
• 119 nowych rekordów bibliograficznych w systemach udostępniania i archiwizacji,
• pełne teksty wybranych rozpraw udostępnione online za zgodą autorów,
• cyfrowe kopie zabezpieczone na serwerze uczelnianym,
• pliki przygotowane z uwzględnieniem standardów dostępności cyfrowej,
• większa widoczność dorobku doktorskiego UEW w krajowych i międzynarodowych systemach informacji naukowej.

Projekt będzie również promowany w kanałach komunikacyjnych Biblioteki UEW, na stronie internetowej uczelni oraz na platformie badania.uew.pl, która prezentuje projekty, osiągnięcia i wpływ społeczny badań prowadzonych na Uniwersytecie Ekonomicznym we Wrocławiu. Planowany jest także cykl popularyzatorski prezentujący wybrane rozprawy i pokazujący, dlaczego dawne badania mogą być ważne dla współczesnych odbiorców.

Obecny projekt częścią większej inicjatywy

Projekt Doktoraty UEW w cyfrowym świecie: digitalizacja i upowszechnienie wpisuje się w długofalową politykę poprawy dostępu do zbiorów prowadzoną przez Bibliotekę Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu.

W kolekcji Biblioteki UEW znajduje się około 2000 rozpraw doktorskich obronionych w latach 1958–2026. Część z nich powstała jeszcze w realiach gospodarki planowej, część dokumentuje czas transformacji ustrojowej i gospodarczej, a kolejne odnoszą się do integracji europejskiej, rozwoju samorządności, przedsiębiorczości, rynku pracy, konsumpcji czy zarządzania organizacjami.

W poprzednich projektach Społecznej Odpowiedzialności Nauki Biblioteka UEW zdigitalizowała łącznie 825 rozpraw doktorskich z lat 1958-2000 oraz filii jeleniogórskiej z lat 2000-2012. W Dolnośląskiej Bibliotece Cyfrowej odnotowano ponad 7000 wyświetleń udostępnionych zasobów. To pokazuje, że rozprawy doktorskie nie są wyłącznie materiałem archiwalnym — są wykorzystywane przez odbiorców, którzy szukają specjalistycznej, wiarygodnej i dobrze opisanej wiedzy.

Efekty tych prac można zobaczyć poniżej – zapraszamy!

Wcześniejsze projekty:

• Digitalizacja oraz rozpowszechnianie rozpraw doktorskich Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu – termin realizacji 1.06.2020-30.11.2021. Link do Bazy Wiedzy WIR z opisem projektu:
  https://wir.ue.wroc.pl/info/projectmain/WUT3814292c4c1a4ab99628bfc731521e45/
• Bezpieczne i Dostępne: Digitalizacja i Promocja Doktoratów UEW z Jeleniej Góry 1993-2012. Link do Bazy Wiedzy WIR z opisem projektu: https://wir.ue.wroc.pl/info/projectmain/UEWR569fe9fec1214e27824eb9b4f696f344/
  Link do informacji o projekcie:
  https://badania.uew.pl/doktoraty-uew-z-jeleniej-gory-w-nowym-wymiarze/

SDG i ESG

ESG Społeczne (Social):
Odnosi się do relacji firmy z pracownikami, klientami i społecznością lokalną, a także do takich kwestii, jak prawa człowieka, bezpieczeństwo pracy czy stosunki z dostawcami.