Polska gospodarka wobec ryzyka. Prof. Krzysztof Jajuga o odporności, inwestycjach i odpowiedzialnych finansach

Polska gospodarka ma za sobą trzy dekady silnego rozwoju, ale dziś coraz wyraźniej działa w warunkach niepewności. Prof. dr hab. Krzysztof Jajuga pokazuje, że odpowiedzią na zewnętrzne wstrząsy, presję demograficzną, droższą energię i napięcia w finansach publicznych powinna być odporność budowana z wyprzedzeniem.

Silna gospodarka potrzebuje odporności

Prof. dr hab. Krzysztof Jajuga, kierownik Katedry Inwestycji Finansowych i Zarządzania Ryzykiem Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, w rozmowie z Pawłem Jabłońskim dla „Miesięcznika Finansowego BANK” porządkuje jeden z kluczowych problemów współczesnej gospodarki: jak rozwijać się w świecie, w którym ryzyko coraz częściej przychodzi z zewnątrz i ma charakter nagły, kosztowny oraz trudny do przewidzenia. Nie chodzi już wyłącznie o kursy walut, giełdę, inflację czy stopy procentowe. Do katalogu realnych zagrożeń gospodarczych należą dziś także cyberataki, pandemia, wojna, ceny energii, dezinformacja i napięcia geopolityczne. Część z tych zjawisk pozostaje poza bezpośrednim wpływem państwa, dlatego kluczowe staje się przygotowanie gospodarki na ich skutki.

Najmocniej wybrzmiewa w rozmowie zdanie prof. Jajugi:

„Najlepiej się uodparniać na takie sytuacje. Bo to są bodźce, które przychodzą z zagranicy i na które mamy tylko niewielki wpływ”.

Odporność w tym ujęciu oznacza konkretne działania: stabilne regulacje, bezpieczeństwo cyfrowe, rozsądne finanse publiczne, inwestycje w produktywność, przewidywalną politykę energetyczną i sprawne instytucje.

Bez inwestycji wzrost traci podstawę

Prof. Jajuga wskazuje, że Polska ma więcej mocnych stron niż słabości: dynamiczny rozwój ostatnich dekad, zdywersyfikowaną gospodarkę, dobrze wykształconych ludzi i silne powiązanie z Unią Europejską. Te zasoby trzeba jednak wzmacniać, ponieważ sam dotychczasowy wzrost nie gwarantuje bezpieczeństwa na kolejne lata.

Jednym z głównych problemów pozostaje zbyt niski poziom inwestycji. Gospodarka oparta głównie na konsumpcji może dobrze wyglądać w krótkim okresie, ale bez inwestycji w technologie, energię, kompetencje i innowacje traci zdolność do długofalowego rozwoju.

Szczególnie ważne są inwestycje prywatne przedsiębiorstw. Firmy podejmują decyzje na lata, dlatego potrzebują stabilnego prawa i przewidywalnych warunków działania. Gdy regulacje często się zmieniają, rośnie ryzyko, a przedsiębiorcy odkładają projekty wymagające dużych nakładów. To uderza w produktywność, konkurencyjność i innowacyjność.

W rozmowie pojawia się także problem finansowania startupów i projektów technologicznych. Klasyczny kredyt bankowy nie zawsze pasuje do przedsięwzięć wysokiego ryzyka. Dlatego potrzebny jest sprawniejszy rynek kapitałowy, który pozwala finansować pomysły o dużym potencjale, ale niepewnym wyniku.

Decyzje potrzebne przed kryzysem

Najtrudniejsze ryzyko nie zawsze przychodzi nagle. Demografia, energia i finanse publiczne to obszary, w których skutki narastają stopniowo, a późne reakcje są kosztowne.

Prof. Jajuga wskazuje demografię jako jeden z najpoważniejszych rodzajów ryzyka długoterminowego. Starzenie się społeczeństwa oznacza mniejszą liczbę osób pracujących, większą presję na system emerytalny oraz rosnące obciążenia finansów publicznych. Podobnie energia: wysokie koszty osłabiają konkurencyjność firm, dlatego transformacja energetyczna wymaga planowania, inwestycji i stabilnych decyzji.

Osobnym problemem jest dług publiczny. Profesor przestrzega przed podejściem, w którym zadłużenie traktuje się jak kwestię możliwą do odsuwania bez konsekwencji. Liczy się nie tylko poziom długu, ale też koszt jego obsługi, wiarygodność państwa i zdolność do podjęcia działań naprawczych.

Wniosek z rozmowy jest jasny: silne strony polskiej gospodarki trzeba wzmacniać, zanim ryzyko zacznie ograniczać jej rozwój. Potrzebna jest polityka gospodarcza oparta na analizie ryzyka, inwestycjach oraz decyzjach podejmowanych z wyprzedzeniem.

Czytaj więcej: rozmowa Pawła Jabłońskiego z prof. dr. hab. Krzysztofem Jajugą w „Miesięczniku Finansowym BANK”: https://bank.pl/nasza-gospodarka-ma-wiecej-silnych-stron-niz-slabych/

badania.uew.pl – bo świat potrzebuje kompetentnych głosów, gdy hałas zagłusza rozsądek.

Autor tekstu: Barbara Grzelczak