Kto zapłaci cenę za globalną wojnę gospodarczą? Dr hab. Radosław Pietrzyk komentuje europejskie dylematy nowego porządku 

Czy Europa potrafi obronić swoją sprawczość w świecie, w którym gospodarka coraz częściej staje się narzędziem nacisku, a nie przestrzenią współpracy? To pytanie wybrzmiało w audycji „Różne punkty słyszenia” na antenie Radia Wrocław i stało się punktem wyjścia do rozmowy o globalnej rywalizacji gospodarczej oraz jej konsekwencjach dla Europy i Polski. Jednym z gości programu był dr hab. Radosław Pietrzyk, prof. UEW, który w roli eksperta porządkował złożoną sytuację geopolityczną, wskazując mechanizmy nacisku, granice europejskiej odporności oraz realne obszary sprawczości Unii Europejskiej.

Grenlandia jako test jedności, nie spór terytorialny 

Rozmowę otworzyło pytanie o żądania Donalda Trumpa wobec Grenlandii. W interpretacji prof. Pietrzyka nie był to jednak spór o konkretne terytorium, lecz test polityczny, sprawdzający, na ile Europa jest podatna na presję i podziały. 

Ekspert UEW zwrócił uwagę, że mechanizm nacisku działa najskuteczniej wtedy, gdy państwa reagują indywidualnie, szukając doraźnych korzyści lub „własnej ścieżki”. W takiej sytuacji wspólnota traci zdolność reagowania, a presja zewnętrzna narasta. Odwrotnie dzieje się wtedy, gdy Unia Europejska prezentuje jednolite stanowisko – wówczas koszt nacisku rośnie, a pole manewru po stronie naciskającego wyraźnie się zawęża. 

„Jeżeli nie damy się rozbić i nie damy się podzielić, będziemy stanowić wystarczająco dużą siłę, by być traktowani jak partnerzy.” 

W tym sensie Grenlandia stała się w audycji symbolem, a nie przedmiotem sporu: skrótem myślowym dla pytania, czy Europa potrafi utrzymać spójność w sytuacjach, które są medialnie głośne, politycznie niewygodne i obliczone na wywołanie reakcji emocjonalnej. 

Europejskie zasoby i realne instrumenty wpływu 

W rozmowie pojawiło się porównanie potencjału gospodarczego Unii Europejskiej i Stanów Zjednoczonych, jednak dr hab. Pietrzyk przesunął akcent ze skali gospodarki na jakość narzędzi, jakimi Europa realnie dysponuje. Jednym z nich jest rynek – jeden z największych i najbogatszych na świecie, którego dostęp może stać się instrumentem wpływu, o ile towarzyszą mu spójne reguły. 

Jako przykład ekspert wskazał sektor usług cyfrowych. Jeżeli globalne platformy generują znaczące przychody w Europie, a wartość dodana i opodatkowanie w niewielkim stopniu pozostają w UE, naturalnie pojawia się pytanie o warunki prowadzenia działalności. To nie postulat ideologiczny, lecz konsekwencja logiki gospodarczej. 

W audycji zwrócono także uwagę na unijny instrument ochrony przed przymusem gospodarczym (Anti-Coercion Instrument), który umożliwia skoordynowaną reakcję na presję handlową. W warunkach rosnącej rywalizacji geogospodarczej kluczowe znaczenie ma również tempo podejmowania decyzji – opóźnienia proceduralne stają się bowiem realnym kosztem konkurencyjności. 

Kto zapłaci cenę globalnej rywalizacji 

Dr hab. Radosław Pietrzyk mówił w audycji wprost: koszty globalnej rywalizacji gospodarczej są nieuniknione i nie zatrzymają się na poziomie państw czy instytucji. W dłuższej perspektywie odczują je także gospodarstwa domowe. 

Wśród możliwych konsekwencji wskazał presję na finanse publiczne, konieczność trudnych decyzji dotyczących wydatków społecznych oraz wyzwania rynku pracy, w tym potrzebę bardziej świadomej i kontrolowanej polityki migracyjnej. To tematy politycznie wrażliwe – zwłaszcza że horyzont wyborczy jest znacznie krótszy niż skala problemów, z którymi mierzy się dziś Europa. 

W rozmowie podkreślono również, że odporność gospodarki buduje się nie tylko na poziomie instytucjonalnym, ale także na poziomie indywidualnych decyzji: oszczędności, inwestycji i zarządzania ryzykiem. W skali całego kraju te mikrodecyzje przekładają się na zdolność finansowania rozwoju, innowacji i bezpieczeństwa w warunkach rosnącej niepewności. 

Całego wywiadu można posłuchać na tej stronie: https://www.radiowroclaw.pl/articles/view/157603/Rozne-punkty-slyszenia-Kto-zaplaci-cene-za-globalna-wojne-gospodarcza

badania.uew.pl – bo świat potrzebuje kompetentnych głosów, gdy informacyjny hałas zagłusza rozsądek. 

Autor tekstu: Barbara Grzelczak