Przybywa OZE, a prąd pozostaje relatywnie drogi. Dr Paweł Brusiło o transformacji energetycznej

Rosnąca liczba farm wiatrowych i instalacji fotowoltaicznych nie wystarcza, by obniżyć rachunki za prąd. Dr Paweł Brusiło z Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu wyjaśnia, dlaczego potrzebujemy bardziej elastycznych i rozwiniętych sieci elektroenergetycznych, większych możliwości magazynowania energii i skuteczniejszego finansowania inwestycji ograniczających emisje. 

Obrazek dekoracyjny. Po lewej stronie napis: Dlaczego prąd pozostaje drogi? Dr Paweł brusiło o kosztach energii i transformacji energetycznej. Po prawej zdjęcie Pawła Brusiło oraz logo UEW.

Gdy odnawialne źródła energii produkują dużo prądu, nie zawsze potrafimy go wykorzystać. Jednocześnie gospodarstwa domowe i przedsiębiorstwa nadal mierzą się z wysokimi kosztami energii. W programie „Przyszłość jest teraz” TVP3 Wrocław dr Paweł Brusiło przyglądał się przyczynom tej sytuacji oraz decyzjom, od których zależą dalsze zmiany w polskiej energetyce. 

Ekonomista jest adiunktem w Katedrze Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UEW i członkiem sieci ekspertów Komisji Europejskiej Team Europe Direct. Bada skuteczność polityk wspierających transformację energetyczną, w szczególności tych wspierających rozwój niskoemisyjnej gospodarki wodorowej i większego wykorzystania paliw alternatywnych. W swoich pracach korzysta z analiz ekonometrycznych i metod jakościowych, aby oceniać, jakie działania publiczne pomagają wdrażać nowe technologie. W wywiadzie tę perspektywę odnosi do problemów polskich odbiorców energii. 

Energia musi dotrzeć do odbiorcy

Jednym z głównych ograniczeń transformacji jest, zdaniem dr. Brusiło, niewystarczająca elastyczność systemu elektroenergetycznego. Oznacza ona zdolność do reagowania na zmiany produkcji i zużycia prądu. Kiedy energii z OZE jest dużo, potrzebujemy możliwości jej bieżącego wykorzystania albo zmagazynowania na później. Potrzebna jest też sieć, która dostarczy ją do odbiorców dokładnie w tym momencie, gdy jej potrzebują. 

W rozmowie badacz zwraca uwagę na geograficzne rozmieszczenie inwestycji. Na północy kraju rozwija się morska energetyka wiatrowa, tam również planowana jest elektrownia jądrowa. Energia z tych źródeł będzie potrzebna także odbiorcom w innych częściach Polski. Rozbudowa możliwości pozyskiwania energii z różnych źródeł wymaga zatem odpowiedniego przygotowania połączeń przesyłowych i sieci dystrybucyjnych, za pośrednictwem których prąd dociera do przedsiębiorstw i domów. 

Bez takich inwestycji część możliwości produkcyjnych pozostaje niewykorzystana. Przy ocenie postępów transformacji trzeba więc uwzględniać, co dzieje się z energią po jej pozyskaniu. Kolejne instalacje zwiększają moce zainstalowane i samą rzeczywistą podaż, lecz ograniczenia infrastruktury przesyłowej i tej umożliwiającej magazynowanie utrudniają dopasowanie jej do zapotrzebowania. 

Ma to znaczenie dla rachunków. Dr Brusiło przypomina, że koszt ponoszony przez odbiorcę indywidualnego obejmuje zarówno zakup energii, jak i jej dostarczenie, a także podatki i pozostałe opłaty. W jego ocenie obniżanie kosztów wymaga zmian po stronie wytwarzania oraz sprawniejszego działania sieci. Rozwój OZE jest częścią tego procesu, ale odbiorca płaci za funkcjonowanie całego systemu. 

Nadwyżka energii w określonym momencie nie oznacza więc automatycznie trwale niższego rachunku. Znaczenie mają warunki, w których można ją dostarczyć i wykorzystać, oraz koszty utrzymania infrastruktury. 

Jak finansować odejście od wysokoemisyjnej produkcji?

Ważna część rozmowy dotyczy europejskiego systemu handlu uprawnieniami do emisji, czyli EU ETS. Koszt emisji ma zachęcać do ich ograniczania. Dr Brusiło stawia jednak pytanie o skuteczność wykorzystania dostępnych środków na modernizację gospodarki. 

„Nieefektywnie wykorzystujemy środki, które mamy”

— ocenia dr Paweł Brusiło.

Wskazuje przy tym konkretne potrzeby firm: wymianę źródeł ciepła, poprawę efektywności energetycznej procesów produkcyjnych i wdrażanie technologii ograniczających emisje. Dekarbonizacja, czyli zmniejszanie emisji dwutlenku węgla, wymaga nakładów. Według ekonomisty w Polsce brakuje wystarczająco skutecznego mechanizmu kierowania środków do przedsiębiorstw gotowych podejmować takie inwestycje. 

Z perspektywy firmy liczy się możliwość przeprowadzenia modernizacji. Dostępność pieniędzy powinna przekładać się na wymianę urządzeń lub ograniczenie zużycia energii w produkcji. Właśnie sposób finansowania tych zmian jest jednym z problemów, na które rozmówca zwraca uwagę, oceniając tempo transformacji. 

Skuteczność publicznego wsparcia dr Brusiło analizował również w badaniach nad rozwojem rynku pojazdów wodorowych, prowadzonych we współpracy z naukowcami University of California San Diego w USA. Badania obejmowały wywiady z przedstawicielami przemysłu, administracji i środowiska akademickiego. Wnioski wskazywały na istotne znaczenie prowadzenia przewidywalnej polityki przemysłowej, rozwoju infrastruktury równolegle z samym rynkiem pojazdów wodorowych oraz dostępu do odnawialnego wodoru. Choć rynek ten (po latach udzielania istotnego wsparcia) ma nieustannie niszowe znaczenie, stanowi wartościowy punkt odniesienia i źródło obserwacji dla efektywniejszego stosowania polityki przemysłowej w innych obszarach kluczowych z punktu widzenia dekarbonizacji gospodarki. 

Dolnośląskie wdrożenia i bezpieczeństwo dostaw

Pytany o przykłady z Dolnego Śląska, dr Brusiło przywołuje firmę Promet-Plast. Wskazuje ją jako przykład efektywnego zarządzania produkcją, magazynowaniem i wykorzystaniem energii w przedsiębiorstwie. Postuluje, aby podobne przedsięwzięcia coraz częściej stawały się wdrożeniami pełnoskalowymi, znacząco wykraczającymi poza pojedyncze firmy. 

W rozmowie zarządzanie energią pojawia się na dwóch poziomach. W firmie dotyczy organizacji jej wytwarzania i zużycia. W skali kraju obejmuje działanie całego sektora oraz wymianę z sąsiadami. Służą jej interkonektory, czyli połączenia między systemami elektroenergetycznymi państw, umożliwiające przesyłanie energii elektrycznej ponad granicami na kontynencie europejskim. 

Dr Brusiło wiąże potrzebę zmian także z zależnością od importowanych paliw kopalnych. Zwraca uwagę, że ich zakup naraża odbiorców i całą naszą gospodarkę na niekorzystne warunki kontraktów i negocjacji. Ograniczanie tej zależności traktuje jako argument za rozwojem krajowych instalacji do pozyskiwania energii i jeszcze szybszego odchodzenia od węgla. 

Kiedy prąd będzie tańszy? Ekonomista wyraża nadzieję, że w latach trzydziestych Polska będzie bardziej odporna i suwerenna energetycznie, a jednocześnie atrakcyjna dla inwestorów. Jest to oczekiwanie dotyczące efektów transformacji, a nie zapowiedź konkretnego terminu obniżek. 

Dla przedsiębiorstw znaczenie ma zarówno wysokość kosztów energii, jak i możliwość ich przewidywania. To od takich warunków zależą decyzje o rozwoju produkcji i lokalizacji inwestycji, na które dr Brusiło zwraca uwagę pod koniec rozmowy. 

Autor tekstu: Barbara Grzelczak

Kontrast

Zwiększ rozmiar tekstu

Zwiększ odstęp liter

Używaj czcionek przyjaznych dla dyslektyków

Powiększ kursor

Podświetlanie linków

Zatrzymywanie animacji

Resetuj ustawienia