Złoto, gotówka czy nieruchomości? Dr Michał Kisiel z Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu podpowiada, jak oszczędzać i w co inwestować  

„Trzy do sześciokrotności miesięcznych wydatków gospodarstwa domowego. To jest często przywoływany złoty standard funduszu rezerwowego. I myślę, że nie ma co mówić o oszczędzaniu systematycznym, a tym bardziej inwestowaniu, jeśli tego nie mamy, bo wystarczy, że nam się powinie noga gdzieś przez chwilę i wszystkie plany wezmą w łeb, jeśli nie mamy takich rezerw.” – mówi dr Michał Kisiel z UEW A więc, od tego trzeba zaczynać, a tak naprawdę jeszcze bardziej od funduszu awaryjnego na drobnej kwoty – na zepsutą pralkę, ząb, dentystę, mandat czy coś innego – i dopiero później można się brać za całą resztę.” W radiowej debacie o oszczędzaniu i inwestowaniu padło zdanie-kompas. I dobrze, bo w czasach niepewności finansowej to właśnie kompas najczęściej dowozi nas do celu. 

„Najpierw płać sobie” – dlaczego to działa 

Dr Michał Kisiel, ekonomista z Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, porządkuje podstawy: zamiast odkładać „to, co zostanie”, wpisz oszczędzanie jako pierwszy rachunek miesiąca. W finansach osobistych to zasada pay yourself first („najpierw płać sobie”) – prosty mechanizm, który zamienia dobre chęci w rutynę. Z praktycznego punktu widzenia oznacza to stały przelew (np. w dniu wypłaty) na konto oszczędnościowe lub fundusz celowy. 

Ile? W rozmowie padła orientacyjna stawka 10% dochodów – nie jako sztywna reguła, tylko punkt startu. Kluczowy jest nawyk, a nie kwota wyjściowa. Dla jednych to będzie 100-200 zł, dla innych więcej. Ważne, by pieniądze „znikały z widoku” automatycznie (np. przez cele oszczędnościowe w aplikacji bankowej), jak zauważyli rozmówcy – automatyzacje działają na naszą korzyść. 

Poduszka bezpieczeństwa – ile miesięcy spokoju? 

„Złoty standard” to 3–6 miesięcy wydatków gospodarstwa domowego. Dopiero po zbudowaniu takiej poduszki realnie rozmawiamy o inwestowaniu. W wywiadzie pojawia się także statystyka – 26% badanych deklaruje bufor powyżej pół roku. Najważniejsze – liczy się zrozumienie, że poduszka chroni nas przed kosztownymi decyzjami w stresie (zepsuta pralka, leczenie, mandat), a dopiero nadwyżki wysyłamy „do pracy”. 

Dywersyfikuj, ucz się, dawkuj ryzyko 

„Nie oszczędzam, bo nie mam z czego” – to popularny mit, podkreśla dr Joanna Myślińska-Wieprow (WSB Merito). Barierą bywa raczej brak wiedzy i presja konsumpcji niż czysta matematyka domowego budżetu. Dodatkowy mit: „na start potrzeba X tys. zł” jest fałszem. Wiele instrumentów pozwala zacząć od małych kwot, ważne, by oszczędzać to regularnie i zgodnie z własnym profilem ryzyka. 

Dywersyfikacja (rozłożenie środków na różne klasy aktywów i rynki) to nie ozdobnik, tylko podstawowe narzędzie ograniczania ryzyka. Mówiąc prościej: nie trzymamy „wszystkich jajek w jednym koszyku” – ani tylko w nieruchomościach, ani wyłącznie w depozytach. 

Rynki zagraniczne i podatki 

Michał Żuławiński (Stowarzyszenie Inwestorów Indywidualnych) zwraca uwagę, że inwestowanie za granicą jest dostępne zarówno przez polskich, jak i zagranicznych brokerów. To ważny element dywersyfikacji geograficznej, bo większość z nas i tak pracuje i żyje w Polsce – więc część ryzyka mamy „wbudowaną”. Trzeba jednak pamiętać o konsekwencjach podatkowych (np. brak automatycznego PIT u niektórych zagranicznych brokerów), żeby „zysk” nie zamienił się w kłopot formalny. 

PPK, mikrotransakcje i „resztówki” 

Ciekawy wątek dotyczy PPK – Pracowniczych Planów Kapitałowych: osoby, które się nie wypisały, często już oszczędzają, nawet o tym nie wiedząc. Podobnie działają bankowe „resztówki” (zaokrąglanie płatności i odkładanie różnic na cel). To drobne strumyczki, które z czasem tworzą wartościowe kwoty – zwłaszcza gdy dopisuje się do nich procent składany (odsetki liczone od odsetek). 

Scenariusze kryzysowe: wojna, blackout, niepewność 

Debata dotknęła także trudnego tematu „co jeśli…”. W kryzysie priorytetem jest płynność: 

• Gotówka w PLN (na kilka-kilkanaście dni podstawowych wydatków), 
• Część gotówki w walutach (euro/dolar; rozważyć drobne nominały), 
• Porcja złota (najlepiej łatwa do spieniężenia: małe sztabki/monety). 

Doświadczenie ostatnich konfliktów pokazuje, że system bankowy bywa odporny, ale prądu/internetu może brakować – lepiej więc mieć plan A i B. Jak trafnie ujął to Żuławiński: „Wojna to jest niepewność do kwadratu albo do sześcianu.” W takich warunkach nasz „zestaw awaryjny” to raczej ubezpieczenie niż wehikuł zysku. 

A co z majątkiem „uwiązanym”? 

Realistycznie: większość majątku Polaków to nieruchomości i tego nie da się szybko „upłynnić”. Dlatego recepty „na pierwsze dni” są ważne, ale nie rozwiązują dylematu ochrony całości dorobku. To kolejny argument za tym, by dywersyfikować wcześniej (geograficznie i klasowo), a nie dopiero „gdy wszyscy panikują”. 

Całego wywiadu posłuchasz na stronie Radia Wrocław: https://www.radiowroclaw.pl/articles/view/155346/Rozne-punkty-slyszenia-Zloto-gotowka-czy-nieruchomosci-Podpowiadamy-jak-oszczedzac-i-w-co-inwestowac

badania.uew.pl – bo dziś szczególnie liczą się kompetentne głosy, gdy szum zagłusza rozsądek.