Metale ziem rzadkich – klucz do nowoczesnej gospodarki. Ekspert Przemysław Skulski wyjaśnia

W programie „Rozmowa dnia” Radia Wrocław prof. Przemysław Skulski z katedry Makroekonomii Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu przybliżył temat surowców, które mogą zadecydować o przyszłości światowej gospodarki. Mowa o metalach ziem rzadkich – grupie 17 pierwiastków chemicznych, które choć występują w skorupie ziemskiej w niewielkich ilościach, są niezbędne w produkcji nowoczesnych technologii. Znajdują zastosowanie m.in. w smartfonach, silnikach elektrycznych, bateriach, turbinach wiatrowych, a nawet nowoczesnym sprzęcie wojskowym. 

W trakcie wywiadu prof. Skulski wyjaśnił również różnicę między „metalami ziem rzadkich” a pojęciem surowców krytycznych. Te ostatnie to zasoby uznane przez Unię Europejską za strategiczne – kluczowe dla przemysłu, a jednocześnie zagrożone brakiem stabilnych dostaw. Metale ziem rzadkich stanowią ważną część tej grupy. 

Polska i Europa wobec wyzwań surowcowych 

Jak zaznaczył ekspert Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, Europa – w tym Polska – znajduje się w trudnej pozycji, jeśli chodzi o dostęp do metali ziem rzadkich. Większość światowych zasobów tych pierwiastków kontrolują Chiny, które odpowiadają za ponad 80% globalnego wydobycia i przetwarzania. To powoduje ogromną zależność gospodarek zachodnich od jednego dostawcy, co w kontekście napięć geopolitycznych staje się poważnym zagrożeniem. 

Prof. Skulski zwrócił uwagę na potrzebę inwestowania w alternatywne źródła pozyskiwania tych metali, m.in. poprzez rozwój technologii recyklingu i odzysku z odpadów elektronicznych. Polska – dzięki swojemu przemysłowi elektronicznemu oraz badaniom naukowym – ma szansę stać się ważnym graczem w tym zakresie. W Europie złoża metali ziem rzadkich znajdują się m.in. w Szwecji (Kiruna), a w Polsce – choć na mniejszą skalę – możliwe są do odzysku m.in. z popiołów i osadów pochodzenia przemysłowego. 

Bezpieczeństwo energetyczne a surowce strategiczne 

Dostęp do surowców krytycznych, takich jak metale ziem rzadkich, ma bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo energetyczne i technologiczne kraju. Są one fundamentem dla rozwoju odnawialnych źródeł energii, elektromobilności, technologii informacyjnych i zbrojeniowych. 

Prof. Skulski podkreślił, że strategia surowcowa powinna być jednym z priorytetów polityki gospodarczej państwa. Polska i UE muszą inwestować nie tylko w wydobycie, ale też w nowoczesne procesy przetwarzania i tworzenie stabilnych łańcuchów dostaw. Tylko w ten sposób można uniezależnić się od dominujących graczy na rynku i zabezpieczyć przyszłość przemysłu. 

Dodatkowo warto zwrócić uwagę na działania Stanów Zjednoczonych, które od lat dążą do zabezpieczenia dostępu do kluczowych surowców. Ukraina – posiadająca jedne z największych nieeksploatowanych złóż metali ziem rzadkich w Europie – stała się w tym kontekście strategicznie istotna. Amerykańska administracja próbuje zapewnić sobie dostęp do złóż ukraińskich za obietnicę wsparcia bezpieczeństwa kraju.  

Grenlandia – surowcowy front geopolityki 

Coraz większe zainteresowanie budzi również Grenlandia, która według ekspertów skrywa ogromne pokłady metali ziem rzadkich. W ostatnich latach stała się przedmiotem rosnącego zainteresowania światowych potęg, w tym USA i Chin. Grenlandia – strategiczny ląd pełen surowców (i historii) 

Zainteresowanie Stanów Zjednoczonych Grenlandią nie zaczęło się wraz z głośną propozycją Donalda Trumpa z 2019 r., która spotkała się z natychmiastową odmową ze strony Danii. Jak przypomina CNN, pomysł „zakupu Grenlandii” sięga XIX wieku – już w 1867 r., podczas prezydentury Andrew Johnsona, rozważano nabycie wyspy. 

Koncepcja powróciła z nową siłą pod koniec II wojny światowej. Wówczas administracja Harry’ego Trumana złożyła oficjalną ofertę zakupu Grenlandii, również bezskutecznie. Dziś Grenlandia budzi ogromne zainteresowanie głównie z uwagi na nieeksploatowane złoża metali ziem rzadkich, uranu i innych surowców strategicznych. W kontekście światowego wyścigu o zasoby, Arktyka – z Grenlandią na czele – może stać się jednym z głównych geopolitycznych frontów XXI wieku. 

Wywiad z prof. Przemysławem Skulskim to ważny głos w dyskusji o przyszłości surowcowej Europy i Polski. Pokazuje, że bez zapewnienia dostępu do metali ziem rzadkich trudno mówić o dalszym rozwoju nowoczesnych technologii i zielonej transformacji. 

Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu – poprzez swoich ekspertów – angażuje się w popularyzację wiedzy na temat strategicznych wyzwań gospodarczych, wspierając jednocześnie rozwój innowacyjnych rozwiązań w tym zakresie. 

Więcej informacji w nagranie programu „Rozmowa dnia: prof. Przemysław Skulski o metalach ziem rzadkich”