Wrocławskie uczelnie dla One Health. UEW sygnatariuszem porozumienia

13 maja 2026 r. w siedzibie Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu, Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich, Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu oraz Akademia Wychowania Fizycznego im. Polskich Olimpijczyków podpisały porozumienie o współpracy w ramach koncepcji One Health. Wspólne działania obejmą naukę, edukację, wpływ na otoczenie i zrównoważone wykorzystanie zasobów.

Podpisy złożyli rektorzy wszystkich czterech uczelni. Dokument podpisano w obecności Marii Mrówczyńskiej, Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Inicjatywa objęta jest patronatem Ministerstwa.

Promowana przez Unię Europejską koncepcja One Health zakłada, że zdrowie ludzi, zwierząt, roślin i środowiska jest ze sobą ściśle powiązane. Sygnatariusze porozumienia podkreślili, że takie podejście pozwala połączyć perspektywę medyczną, przyrodniczą, żywienia, środowiska, społeczno-ekonomiczną oraz związaną z jakością życia i kulturą fizyczną. Globalne wyzwania, z jakimi mierzy się nie tylko Dolny Śląsk, stały się inspiracją do podjęcia decyzji o ściślejszym współdziałaniu wrocławskich uczelni publicznych przy jednoczesnym zachowaniu autonomii każdej z nich.

Cztery filary współpracy

Porozumienie opiera się na czterech strategicznych obszarach: nauce, edukacji, wpływie na otoczenie oraz zrównoważonym wykorzystaniu zasobów. W obszarze nauki uczelnie planują wspólne projekty badawcze, rozwojowe i wdrożeniowe, tworzenie interdyscyplinarnych zespołów oraz wspólne ubieganie się o środki krajowe i zagraniczne. Szczególne znaczenie mają badania odpowiadające na kluczowe potrzeby regionu w zakresie zdrowia publicznego, środowiska, żywienia, bezpieczeństwa żywności, kultury fizycznej i rozwoju społeczno-gospodarczego.

Filar edukacji obejmuje nowe formy kształcenia, wspólne inicjatywy dydaktyczne i programy interdyscyplinarne, a także wzmacnianie kompetencji przyszłości: cyfrowych, społecznych, poznawczych oraz związanych z odpowiedzialnym zarządzaniem.

Trzeci obszar, wpływ na otoczenie, obejmuje działania wzmacniające społeczną odpowiedzialność uczelni, popularyzację wiedzy oraz relacje z samorządem, instytucjami publicznymi, organizacjami społecznymi i partnerami gospodarczymi.

Rektor UEW prof. dr hab. Czesław Zając:

„Idea One Health opiera się na współpracy ośrodków, które rozumieją, że dobro człowieka, kondycja środowiska, nieustający rozwój oraz relacje z otoczeniem społeczno-gospodarczym stanowią nierozerwalne elementy całości. Jako uczelnia ekonomiczna wiemy, że zrównoważony rozwój i mądre zarządzanie zasobami mogą wspierać dbałość o zdrowie społeczeństwa i jakość życia mieszkańców regionu. Podpisanie porozumienia jest jednocześnie zobowiązaniem do działania na rzecz odpowiedzialnego kształcenia, nauki, rozwoju i zdrowia dla całej społeczności Dolnego Śląska.”

Prof. Piotr Ponikowski, Rektor Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we Wrocławiu:

„Jako uczelnia medyczna wiemy, że zdrowie człowieka zależy od wielu czynników, które wykraczają poza klasycznie rozumianą medycynę. Dlatego tak ważna jest współpraca z uczelniami reprezentującymi inne obszary wiedzy: od nauk przyrodniczych, przez ekonomię, po aktywność fizyczną i rehabilitację. One Health daje nam wspólny język i wspólny cel: tworzenie rozwiązań odpowiadających na rzeczywiste wyzwania zdrowotne współczesnego świata.”

Czwarty filar, zrównoważone wykorzystanie zasobów, dotyczy wspólnego korzystania z infrastruktury, aparatury, systemów i doświadczenia organizacyjnego, co ma usprawnić koordynację działań i zarządzanie projektami międzyuczelnianymi.

Prof. Krzysztof Kubiak, Rektor Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu:

„Zdrowie człowieka jest nierozerwalnie związane ze zdrowiem zwierząt, jakością żywności i stanem środowiska. To obszary, w których Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu prowadzi badania, kształci specjalistów i realnie oddziałuje na otoczenie społeczno-gospodarcze. Idea One Health jest nam szczególnie bliska: pokazuje, że odpowiedzialność za zdrowie publiczne zaczyna się tam, gdzie mówimy o glebie, wodzie, żywności, zwierzętach i ekosystemach.”

Każda z uczelni wnosi do porozumienia własną perspektywę. UEW dostarcza wiedzę z zakresu zarządzania, analiz społeczno-gospodarczych, polityk publicznych i ekonomii zdrowia. Uniwersytet Medyczny reprezentuje medycynę, nauki o zdrowiu, profilaktykę i badania kliniczne. Uniwersytet Przyrodniczy wnosi kompetencje z zakresu zdrowia zwierząt, środowiska, żywności i rolnictwa. AWF uzupełnia tę współpracę o doświadczenie w aktywności fizycznej, sporcie, fizjoterapii, rehabilitacji i jakości życia.

Dr hab. Tadeusz Stefaniak, prof. AWF Wrocław, Rektor Akademii Wychowania Fizycznego im. Polskich Olimpijczyków we Wrocławiu:

„Bez minimalnej dawki ruchu trudno mówić o zdrowym społeczeństwie. Dziś mierzymy się z pandemią otyłości i problemami metabolicznymi, które dotykają milionów Polaków. To wyzwanie nie na jutro, lecz na lata i dekady, wymagające współpracy wszystkich ośrodków akademickich. Koncepcja One Health może pomóc nam skuteczniej odpowiadać na współczesne problemy cywilizacyjne, ponieważ łączy wiedzę z różnych obszarów nauki i pokazuje, że zdrowie człowieka zależy również od jakości środowiska, stylu życia i profilaktyki.”

Skala wyzwania jest dobrze udokumentowana. Według raportu Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej z 2025 roku, nadmierną masę ciała ma około 33% dzieci w wieku wczesnoszkolnym w Polsce. Wrocławskie uczelnie nie pozostają wobec tego problemu bierne: Akademia Wychowania Fizycznego i Uniwersytet Medyczny podjęły współpracę w ramach kampanii #nabieraMYodwagi już we wrześniu 2025 roku, a Uniwersytet Przyrodniczy dołączył do koalicji w kwietniu 2026 roku. Porozumienie z 13 maja formalizuje i rozszerza tę współpracę na wszystkie cztery uczelnie. (Źródła: NCEZ 2025; awf.wroc.pl; alertmedyczny.pl, kwiecień 2026)

Porozumienie nie tworzy nowej jednostki ani nadrzędnej struktury organizacyjnej. Stanowi ramę dla działań prowadzonych z poszanowaniem autonomii, tożsamości instytucjonalnej i kompetencji każdej ze stron. Uczelnie deklarują współdziałanie oparte na partnerstwie, komplementarności, wzajemnym poszanowaniu i odpowiedzialności za podejmowane inicjatywy.

Wspólne przedsięwzięcia będą rozwijane tam, gdzie połączenie kompetencji pozwoli osiągać większą skalę oddziaływania, lepiej wykorzystywać zasoby oraz skuteczniej odpowiadać na złożone problemy zdrowotne, społeczne, środowiskowe i gospodarcze. Porozumienie jest krokiem w stronę współpracy interdyscyplinarnej zakorzenionej w potrzebach Dolnego Śląska, ale odpowiadającej na wyzwania o znaczeniu szerszym niż regionalne.

badania.uew.pl – bo współpraca interdyscyplinarna nie jest trendem – to odpowiedź na rzeczywiste wyzwania

Uczelnie i instytucje zainteresowane współpracą w ramach One Health zapraszamy do kontaktu z badaczami UEW.

Autor tekstu: Justyna Morawska-Płoskonka