Big Future: co nas czeka w świecie cieplejszym o 4 stopnie? Badacze UEW budują scenariusze dla decydentów

Raporty klimatyczne mnożą się od dekad. Dane o emisjach dwutlenku węgla, wzrostach temperatur i rekordowych upałach docierają do nas regularnie. A jednak publiczna debata o tym, co zmiana klimatu oznacza dla cen żywności, dla rynku pracy, dla możliwości prowadzenia firmy we Wrocławiu za dziesięć, dwadzieścia czy pięćdziesiąt lat, wciąż pozostaje rzadkością. 

Właśnie tę lukę adresuje projekt „Big Future”, rozwijany przez Green Team – Centrum Zrównoważonego Rozwoju Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu przez dr hab. Bożenę Ryszawską, prof. UEW, dr Annę Baraniecką, prof. UEW, oraz dr Ewę Brzozowicz. Jego inauguracyjne webinarium odbyło się 22 czerwca 2026 roku. Podczas spotkania on-line 45 osób ze środowisk akademickich, biznesu, organizacji pozarządowych i instytucji publicznych miało okazje zapoznać się ze scenariuszami przyszłości zakładającym wzrost temperatur o 1,5, 3 oraz 4 stopnie Celsjusza? 

Ekonomia jako klucz do klimatu 

Projekt wyrasta z wieloletniego dorobku badawczego Green Team w zakresie zielonej gospodarki, transformacji energetycznej i ekonomii środowiskowej. Jest zakorzeniony w przekonaniu, które wyróżnia podejście UEW na tle dominujących narracji klimatycznych: kryzys klimatyczny ma źródła ekonomiczne i będzie wymagał odpowiedzi ekonomicznych. Historyczny model wzrostu oparty na intensywnej eksploatacji zasobów, rosnącej konsumpcji i tanich paliwach kopalnych nie jest tylko kwestią związaną z brakiem odpowiedzialności po stronie biznesu. Jest kwestią struktury produkcji, rynku pracy, finansowania usług publicznych odpowiedzialności obywateli oraz odporności miast. 

To sprawia, że badania rozwijane przez Green Team wchodzą wprost w obszar polityk publicznych. Ekspertki pytają nie tylko o procesy fizyczne, lecz o konsekwencje, które powinny kształtować decyzje: jak zmiana klimatu wpłynie na modele biznesowe, usługi publiczne, rynki pracy i zdolność instytucji do ochrony swoich obywateli. Są to pytania dla samorządów, ministerstw, regulatorów i organizacji planujących długofalowo, a nie wyłącznie dla laboratoriów. 

Futurologia jako narzędzie myślenia strategicznego 

Centralnym elementem webinarium było wystąpienie dr Anny Baranieckiej, prof. UEW, z Katedry Zarządzania Strategicznego i Logistyki UEW, poświęcone futurologii jako metodzie pracy. Futurologia stosowana w projekcie nie jest prognozowaniem w sensie deterministycznym ani popularyzacją nauki w potocznym rozumieniu. Jest ustrukturyzowaną metodą analizy trendów i ich wzajemnych oddziaływań, stosowaną przez największe organizacje strategiczne świata do oceny ryzyka i planowania w warunkach niepewności. W projekcie „Big Future” służy do konkretnego celu: przełożenia tego, co nauka mówi o ścieżkach ocieplenia, na język decyzji instytucjonalnych. 

Pojęciem kluczowym dla tej metody jest konwergencja: wzajemne oddziaływanie wielu procesów i trendów, które prowadzi do powstawania nowych jakości społecznych, technologicznych i gospodarczych. Zdaniem dr Baranieckiej właśnie analiza takich złożonych interakcji pozwala lepiej rozumieć możliwe ścieżki rozwoju i skuteczniej identyfikować ryzyka. W kontekście kryzysu klimatycznego oznacza to, że zmiana temperatury nie działa w izolacji: przenika rynek pracy i edukację, bezpieczeństwo żywnościowe i energetyczne, modele migracji i zdolność instytucji do sprawnego działania. 

Istotnym kontekstem, który zarysowało webinarium, jest przepaść między stanem wiedzy naukowej a tym, co funkcjonuje w debacie publicznej. Przekonanie, że globalne ocieplenie nie zachodzi, bo zdarzają się chłodne zimy; że obecne zmiany klimatu są wyłącznie naturalnym procesem; że wyższe temperatury przyniosą głównie korzyści; że naukowcy nie są zgodni co do roli człowieka w tym procesie. Każde z tych przekonań jest możliwe do obalenia na podstawie dostępnych naukowych danych. Właśnie dlatego projekt „Big Future” traktuje komunikację naukową nie jako dodatek do badań, lecz jako ich integralną część: wiedza, która nie dociera do decydentów i obywateli, nie kształtuje decyzji. 

Trzy scenariusze i jeden niespodziankowy  

Scenariusze nie są konstrukcjami wyobraźni. Są wynikiem systematycznego przejścia od danych naukowych przez analizę przyczynowo-skutkową do konkretnych konsekwencji społecznych i instytucjonalnych. 

Najbardziej angażującą częścią spotkania były narracyjne projekcje futurologiczne. Zespół nie operował wykresami ani abstrakcyjnymi wskaźnikami, lecz postaciami: studentką, nauczycielem akademickim i przedsiębiorcą związanymi z Wrocławiem. Ich losy rozgrywały się w trzech wariantach opartych na raportach Międzyrządowego Zespołu ds. Zmian Klimatu (IPCC) – instytucji syntetyzującej dorobek tysięcy badaczy z całego świata i stanowiącego podstawę globalnej polityki klimatycznej – oraz na metodzie myślenia przyczynowo-skutkowego. 

Obok tych trzech scenariuszy zaprezentowany został czwarty: niespodziankowy. Oparty na pozytywnej konwergencji, zakłada, że szybki rozwój technologii środowiskowych, odbudowa wspólnot lokalnych i nowe modele zarządzania mogą razem stworzyć warunki skutecznej adaptacji. Nie jako utopię, lecz jako ścieżkę wymagającą aktywnej decyzji: po stronie nauki, biznesu, instytucji publicznych i obywateli. 

Wiedza, która może kształtować polityki 

Scenariusze tego rodzaju nie kończą się na sali seminaryjnej. Mogą służyć jako punkt wyjścia do lokalnych strategii adaptacyjnych, planowania usług publicznych w warunkach rosnącego ryzyka klimatycznego, oceny wrażliwości sektorów na poszczególne ścieżki ocieplenia. To jest właśnie przestrzeń, w której wiedza naukowa i metodologia futurologiczna mogą realnie wpływać na jakość decyzji publicznych. Green Team – Centrum Zrównoważonego Rozwoju UEW jest gotowy do współpracy z instytucjami publicznymi, samorządami i organizacjami, które chcą oprzeć swoje planowanie na wiedzy naukowej, nie na przeczuciach. 

Co dalej 

„Big Future” jest projektem długofalowym. Kolejne webinaria planowane są po wakacjach i mają dotyczyć trzech obszarów kluczowych dla transformacji społeczno-klimatycznej: technologii środowiskowych, budowania wspólnotowości i obywatelskiego modelu państwa. Projekt realizuje dr hab. Bożena Ryszawska, prof. UEW (Przewodnicząca Green Team – Centrum Zrównoważonego Rozwoju UEW), dr Anna Baraniecka, prof. UEW, oraz dr Ewa Brzozowicz. 

Instytucje publiczne, samorządy i organizacje zainteresowane współpracą w zakresie scenariuszy klimatycznych, planowania adaptacyjnego lub długofalowego myślenia strategicznego mogą kontaktować się bezpośrednio z zespołem:

• [email protected]
• [email protected]
• [email protected]

Link do wydarzenia:
Big Future – projekcje przyszłości w obliczu zmian klimatycznych – Badania Naukowe

Autor tekstu: Justyna Morawska-Płoskonka