Broń jądrowa dla Polski? Ekspert UEW studzi emocje i przypomina, że bezpieczeństwo trzeba umieć policzyć

Debata o polskiej broni jądrowej wraca zawsze, gdy rośnie poczucie zagrożenia. W audycji Radia Wrocław „Różne punkty słyszenia” dr hab. Przemysław Skulski, prof. UEW, pokazał jednak, że w tej sprawie nie wystarczy proste „tak” albo „nie”. Trzeba zapytać o koszty, sojusze, ryzyka polityczne i realną skuteczność odstraszania. 

Własna broń atomowa może brzmieć jak najtwardsza polisa bezpieczeństwa. W praktyce byłaby jednak jednym z najtrudniejszych projektów, jakie mogłoby podjąć państwo: finansowo, technologicznie, militarnie i dyplomatycznie. Właśnie dlatego głos ekonomisty i eksperta od międzynarodowego rynku uzbrojenia jest w tej dyskusji szczególnie ważny. 

Bezpieczeństwo nie zaczyna się od bomby

W audycji punktem wyjścia było pytanie, czy Polska powinna pozyskać broń jądrową. Odpowiedź prof. Przemysława Skulskiego była jednoznaczna: jeśli mówimy o własnej broni atomowej lub własnym potencjale atomowym – nie. Nie oznacza to jednak lekceważenia zagrożeń. Ekspert UEW podkreślał, że Polska musi bardzo poważnie myśleć o bezpieczeństwie, bo architektura międzynarodowa zmienia się szybciej, niż jeszcze kilka lat temu zakładano. 

To ważne rozróżnienie. Debata o bezpieczeństwie nie może być sprowadzona do pytania, czy „mieć bombę”. Trzeba najpierw odpowiedzieć, co realnie zwiększa odporność państwa: własny program jądrowy, udział w mechanizmach sojuszniczych, wzmocnienie konwencjonalnych zdolności odstraszania, rozwój przemysłu obronnego, ochrona ludności czy silniejsze powiązania polityczne i gospodarcze z partnerami. 

Prof. Skulski zwrócił uwagę, że broń jądrowa nie daje automatycznej nietykalności. Nie wystarczy ją posiadać. Trzeba ją jeszcze utrzymać, zabezpieczyć, mieć środki przenoszenia, procedury dowodzenia, zaplecze technologiczne i polityczną zdolność ponoszenia konsekwencji takiego wyboru. W polskich warunkach oznaczałoby to budowanie całego systemu niemal od podstaw. 

Cena odstraszania: pieniądze, czas i polityczne ryzyko

W audycji mocno wybrzmiał także ekonomiczny wymiar problemu. Utrzymanie arsenału jądrowego to nie jednorazowy wydatek, lecz stałe obciążenie budżetu. W rozmowie przywołano przykład Francji, której roczne koszty utrzymania potencjału jądrowego liczone są w miliardach euro. Dla Polski oznaczałoby to konieczność przesunięcia ogromnych środków z innych obszarów bezpieczeństwa i funkcjonowania państwa. 

Prof. Skulski podkreślał, że sama decyzja o uruchomieniu programu byłaby dopiero początkiem. Państwo musiałoby zmierzyć się z ograniczeniami prawnymi, zobowiązaniami międzynarodowymi i reakcją sojuszników. Polska bomba atomowa nie powstawałaby w próżni. Taki krok mógłby uruchomić poważne napięcia polityczne, a nawet osłabić relacje, które dziś są jednym z filarów polskiego bezpieczeństwa. 

W tym kontekście szczególnie mocno brzmi zdanie prof. Skulskiego:

„Jeżeli ktoś marzy o broni atomowej, to (…) jest broń ostatecznego wyboru, bo potem może już nic nie zostanie.”

To przypomnienie, że broń jądrowa należy do kategorii środków, których sens polega na tym, że nie powinny zostać użyte. Jej posiadanie ma odstraszać, ale równocześnie wymaga skrajnie odpowiedzialnej polityki, stabilnych instytucji i chłodnej kalkulacji. 

Silna Polska to także silne sojusze

Jednym z najważniejszych wątków rozmowy było pytanie, czy Polska może budować bezpieczeństwo inaczej niż przez własny arsenał jądrowy. Prof. Skulski wskazywał na znaczenie powiązań politycznych, gospodarczych i militarnych. Im silniejsze miejsce Polski w Europie, tym większa jej zdolność wpływania na decyzje sojusznicze i tym wyższy koszt ewentualnej agresji wobec naszego państwa. 

Bezpieczeństwo nie jest wyłącznie domeną wojskowości. Jest także kwestią gospodarki, przemysłu, surowców, logistyki, finansów publicznych, technologii i pozycji międzynarodowej. Państwo może inwestować w odstraszanie nie tylko przez projekty jądrowe, ale również przez rozwój nowoczesnych zdolności konwencjonalnych, odporność infrastruktury, ochronę ludności i wzmacnianie współpracy w ramach NATO oraz Europy. 

W audycji pojawiły się również przykłady Szwecji, Ukrainy, Republiki Południowej Afryki, Francji, Pakistanu i Korei Południowej. Każdy z nich pokazuje inną lekcję: czasem ambicje jądrowe są porzucane, czasem stają się elementem odstraszania, a czasem rodzą więcej problemów politycznych niż realnych korzyści militarnych. 

Najważniejszy wniosek z rozmowy jest prosty: o broni jądrowej trzeba rozmawiać, ale bez skrótów i mocarstwowych fantazji. Bezpieczeństwo Polski nie zależy od jednego symbolicznego rozwiązania, lecz od połączenia silnych sojuszy, odpornej gospodarki i realnych zdolności obronnych. Głos prof. Przemysława Skulskiego porządkuje tę debatę, przypominając, że najtrudniejsze decyzje strategiczne trzeba nie tylko ogłaszać, ale przede wszystkim umieć oszacować koszty ekonomiczne, polityczne i militarne.

Zobacz wywiad pod linkiem: https://www.radiowroclaw.pl/articles/view/160155/Rozne-punkty-slyszenia-Czy-Polska-powinna-miec-bron-jadrowa

badania.uew.pl – bo świat potrzebuje kompetentnych głosów, gdy hałas zagłusza rozsądek. 

Autor tekstu: Barbara Grzelczak