Ekspertki UEW na XI Europejskim Kongresie Samorządów. Głos nauki w debacie o kulturze, AI i finansach publicznych

XI Europejski Kongres Samorządów w Mikołajkach (2-3 marca 2026 r.) to jedno z najważniejszych w Polsce forów dialogu o politykach publicznych i zarządzaniu lokalnym. W ciągu dwóch dni odbyło się ponad 250 paneli, debat i wydarzeń towarzyszących pod hasłem „Samorząd w czasach niepewności – lokalne odpowiedzi na globalne wyzwania”. Program uporządkowano w ośmiu ścieżkach tematycznych: Polityka i Bezpieczeństwo, Zrównoważony Rozwój, Inwestycje Regionalne, Gospodarka i Finanse, Społeczeństwo, Zdrowie, Cyfrowy Samorząd oraz Kultura, Rekreacja i Turystyka.

9 Europejski Kongres Samorządów, Mikołajki 2026, fotografia prowadzących wydarzenie

Ważne głosy i wysoka ranga spotkania 

Kongres zainaugurowano konferencją prasową z udziałem przedstawicieli rządu i samorządu, m.in. Wicepremiera i Ministra Cyfryzacji dr. Krzysztofa Gawkowskiego oraz Minister Funduszy i Polityki Regionalnej Katarzyny Pełczyńskiej-Nałęcz. W programie znalazły się także rozmowy o bezpieczeństwie, gospodarce i przyszłości samorządów, a także wręczenie Nagrody Forum Ekonomicznego za budowanie mostów między nauką, biznesem i samorządem. 

UEW w centrum debaty, nie na jej marginesie 

W tym kontekście silnie wybrzmiała obecność Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu (UEW). Nasze badaczki i ekspertki nie tylko uczestniczyły w dyskusjach, ale także współtworzyły je jako prowadzące i moderatorki kluczowych debat. 

Kultura i AI w praktyce, czyli wystąpienia dr hab. Barbary Mróz-Gorgoń, prof. UEW 

Dr hab. Barbara Mróz-Gorgoń, prof. UEW aktywnie włączyła się w rozmowę o przyszłości samorządów, komunikacji oraz polityk publicznych. Wystąpiła jako prowadząca, prelegentka i moderatorka, prezentując również wyniki badań społecznych. Część działań realizowała w ramach Marka Polska Think Tank, równolegle reprezentując UEW jako ekspertka.

Podczas Kongresu: 

  • poprowadziła Okrągły Stół w formule roboczej,
  • wygłosiła wykład w cyklu „Co Mówi Nauka” pt. „Łagodzenie niechęci do sztucznej inteligencji w reklamie poprzez humor”,
  • moderowała panel „Inwestycje kulturalne motorem napędowym samorządów”,
  • zaprezentowała raport „Polaków Portret Własny, cz. 2” na Scenie Spotkań Autorskich 

Po 2027 roku będzie trudniej, jak samorządy mogą się przygotować 

Dr hab. Agnieszka Bem, prof. UEW moderowała panel „Fundusze europejskie i budżety samorządów w nowej perspektywie 2027+”, poświęcony konsekwencjom wygasania środków z perspektywy 2021-2027 oraz zakończenia KPO. Rozmowa dotyczyła m.in. ryzyka spadku inwestycji, rosnących kosztów i możliwych strategii łagodzenia skutków nadchodzącej luki finansowej. 

Stabilne finanse w niestabilnych czasach, debata o odporności lokalnej 

Dr Małgorzata Gałecka moderowała panel „Samorząd w czasach niepewności – lokalne odpowiedzi na globalne wyzwania”, koncentrujący się na tym, jak inflacja, koszt energii, zadłużenie i światowe wstrząsy wpływają na lokalne budżety, inwestycje i zdolność kredytową. Uczestnicy analizowali także możliwe strategie antykryzysowe dla gmin, powiatów i regionów. 

Zielony Ład bez sloganów, o wdrażaniu w realiach budżetów 

Magdalena Rozwadowska z Katedry Finansów Przedsiębiorstw i Finansów Publicznych moderowała panel „Zielony Ład lokalnie: finansowanie i wdrażanie”. Dyskusja skupiła się na praktycznych aspektach zielonej transformacji w samorządach, od dostępu do instrumentów finansowych UE i KPO, przez bariery prawne, po koszty i długofalowe korzyści dla mieszkańców. 

Nauka, która działa tu i teraz 

Obecność naszych badaczek na Kongresie potwierdza, że UEW współtworzy debatę publiczną opartą na danych, analizach i doświadczeniu, a wiedza akademicka realnie wspiera decyzje podejmowane w samorządach. 

Wnioski po XI EKS – komentarz dr Małgorzaty Gałeckiej: globalne kryzysy, lokalne skutki 

Globalne kryzysy, lokalne konsekwencje – komentarz dr Małgorzaty Gałeckiej 

W erze polikryzysu jednostki samorządu terytorialnego (JST) mierzą się jednocześnie z rosnącymi kosztami energii, presją płacową, nowymi obowiązkami w obszarze bezpieczeństwa, oczekiwaniami mieszkańców oraz ograniczeniami budżetowymi. 

Kluczowe wnioski dla JST: 

  • Decentralizacja działa, ale nie może być iluzją autonomii 
    To racjonalny model alokacji środków publicznych pod warunkiem jasnego podziału kompetencji i stabilnych źródeł dochodów. Autonomia bez realnych dochodów własnych oznacza przerzucanie ryzyka fiskalnego na poziom lokalny. 
  • Współpraca rząd – samorząd jest kluczowa w sytuacjach nadzwyczajnych 
    Bez systemowego wsparcia finansowego i koordynacji trudno utrzymać porównywalne standardy bezpieczeństwa i rozwoju między regionami. 
  • Autonomia wymaga stabilnych, realistycznych planów finansowych 
    Dane zbiorcze za III kwartał 2025 roku pokazują poprawę sytuacji finansowej JST, ale analiza szczegółowa ujawnia powtarzalny problem: część jednostek w Wieloletnich Prognozach Finansowych deklaruje stabilność i dodatnie wyniki, a następnie rok po roku zamyka budżet deficytem. Jeśli ten schemat wraca cyklicznie, to nie incydent, lecz sygnał słabego planowania, nadmiernego optymizmu dochodowego lub braku skutecznych działań naprawczych. 
  • Nowe zadania oznaczają nowe koszty stałe 
    Nawet gdy inwestycje są finansowane centralnie, ich utrzymanie obciąża wydatki bieżące JST i ogranicza przyszłą zdolność inwestycyjną. 

Komunikacja z mieszkańcami staje się kompetencją strategiczną 
Przesuwanie środków na bezpieczeństwo czy infrastrukturę wymaga jasnego wyjaśnienia, dlaczego w danym momencie ograniczane są inne obszary, np. kultura czy edukacja. Bez transparentności trudno utrzymać zaufanie społeczne. 

Pytanie, które pozostaje otwarte: czy obserwowana poprawa wskaźników finansowych przekłada się na budowę trwałej odporności systemowej JST, czy jest jedynie „konsumpcją” przejściowej poprawy koniunktury fiskalnej? 

Autor tekstu: Justyna Morawska-Płoskonka

Kontrast

Zwiększ rozmiar tekstu

Zwiększ odstęp liter

Używaj czcionek przyjaznych dla dyslektyków

Powiększ kursor

Podświetlanie linków

Zatrzymywanie animacji

Resetuj ustawienia